تبلیغات
اهورا مزدا بی همتا - معبد آناهیتای کنگاور
دوشنبه 3 آبان 1389

معبد آناهیتای کنگاور

   نوشته شده توسط: محسن مهدی پور    

نیایشگاه آناهیتا

نیایشگاه آناهیتا - شهرستان کنگاور

 

در ایران باستان آناهیتا به عنوان ایزد بانوی آب های روان و الهه ی زیبایی ها و فراوانی پرستش می شده است.

بنای سنگی معبد آناهیتا را برخی از باستان شناسان به دوره ی اشکانی و برخی به دوره ی ساسانی نسبت می دهند. سنگ های جمع آوری شده و سر ستون های فرو افتاده در گوشه و کنار این معبد حکایت از ویران شدن این بنای باشکوه و بزرگ در گذشته ی دور بوسیله ی زمین لرزه ی بسیار قدرتمندی دارد.

در 37 میلادی یکی از جغرافی دانان یونانی به نام ایزودر که اهل خاراکس بوده ، برای نخستین بار از این بنا نام می برد و نگاه به توصیفاتی که در سده ی ششم هجری محمد طوسی از آن به عمل آورد ، طبعا تخریب آن پس از این تاریخ بوده است. این بنا 6/4 هکتار وسعت دارد و بر روی سکوی بلند و شیب داری ساخته شده ، در صورتی که زائده ی مربع شکلی را که در ضلع شمال خاوری آن ایجاد شده در نظر نگیریم مستطیل شکل است. طول آن 224 متر و عرض آن 209 متر است. قطر دیواری که این بنا را احاطه کرده 18 متر است. نمای بیرونی آن با سنگ های تراشیده شده تزیین گردیده است که به صورت رگ چین کنار هم قرار داده شده و سپس ردیف بالایی را بر روی آن چیده اند.

ورودی بنا ، پلکان دو طرفه ای است که پله های تخت جمشید را تداعی می کند. این عنصر شناخته شده در معماری ایرانی دلالت بر بومی بودن معماری معبد دارد.

سابقه ی وجود معابد آناهیتا در ایران ، به موجب متون میخی ، از زمان اردشیر دوم ، شاه هخامنشی است و پیش از اردشیر ، نامی از آناهیتا به وسیله ی شاهان هخامنشی برده نشده است. بنیان معبد ناهید استخر و معبد ناهید همدان را به اردشیر دوم نسبت داده اند.

اهمیت ناهید در زمان اشکانیان به اوج خود می رسد ، به طوری که ار دوران پادشاهی پارتیان ، آثار جایگاه هایی ویژه ی پرستش ناهید و مهر (آناهیتا و میترا) است. در گوشه و کنار ایران از جمله بیرون از مرزهای کنونی کشور که در آن هنگام مرزهای سیاسی دورتر از حالا بوده یافت شده است.

معبد آناهیتا در کنگاور در دوره ی پارت ها ویژه ی پرستشگاه الهه ی ناهید بوده است.

از دوره ی اشکانی آثار زیادی ، چه از نظر سفال و چه آثار و علایم دیگر مانند دفن اموات پارتی که در پای دیوار خاوری معبد ناهید مردگان دفن شده اند. طرز تدفین در این بخش متفاوت است. احتمال دارد به جهت همجواری با پرستشگاه ، اموات را در پای دیوار خاوری به خاک سپرده اند ، و این گرایشی است که امروزه نیز از جانب مسلمانان نسبت به دفن امواتشان در جوار و یا صحن مقابر متبرک وجود دارد که شاید بی ارتباط با این سنت های دیرینه نباشد.

اما در دوره ی ساسانی آثار این دوره نوشته های منفرد و پراکنده ای در پشت و روی بعضی از سنگ های حجاری پوشش دیوار خاوری معبد ناهید است. نوشته ها به صورت منقور و حک شده مربوط به اواسط دوره ی ساسانی است و چون در پشت و روی سنگ ها حجاری تنها دیده می شود ، حاکی است که معبد ناهید در زمان ساسانیان تعمیر شده که مورد استفاده بوده است. تاکنون تعداد زیادی از این سنگ های حجاری ، طبقه بندی شده است و نام های منقور عبارتند از: پیروس ، پیروز ، شهریور ، خرت (خرد) و غیره.